قال الرسول الاكرم صلى الله عليه وآله: «تناكحوا تناسلوا تكثروا، فإني أباهي بكم الأمم يوم القيامة ولو بالسقط*؛ ازدواج كنيد وزاد وولد نماييد تا جمعيت شما زياد گردد؛ زيرا كه من در روز قيامت به تعداد شما، حتى به جنين هاى سقط شده تان، بر ديگر امتها مى بالم».

امروزه يكى از افتخارات كشورهاى جهان، زيادى جمعيت آنهاست، كشورهايى كه پرجمعيت ترند بيشتر به خود مى نازند، واين طبيعى است؛ زيرا، با جمعيّت زياد آبادانى بيشتر وكشاورزى پر رونق تر مى شود. صنايع واختراعات بيشتر مى شود وقدرت در برابر دشمنان افزون تر مى گردد. كشور از خطر استعمار وبهره كشى دورتر مى شود؛ چرا كه كشورهاى كوچك در مدت كوتاهى مستعمره مى شوند اما كشورهاى بزرگ به راحتى استعمار نمى شوند بلكه اين كار نياز به تلاش هاى فراوان ودسيسه هاى مستمرّ وكوشش هاى بى وقفه از سوى استعمارگران دارد. همه اين ها ثمره وفور جمعيت است.
حال ببينيم كه نظر اسلام در اين باره چيست:
اسلام نتايج افزايش جمعيت را، پيش از آن كه دنيا خواب آن را هم ببيند، شناخت وآن را تأييد كرد وراهكارها واصول استوارى براى آن وضع نمود تا از اين طريق امّت اسلامى را به يك امّت بزرگ پرجمعيت تبديل كند. در اين جا به پاره اى از اين راهكارها واصول اشاره مى كنيم:
الف: تشويق به ازدواج دختران وپسران با رسيدن به سنّ بلوغ شرعى. مثلا پيامبر خدا صلى الله عليه وآله مى فرمايد: «شرار موتاكم العزاب(1)؛ بدترين مردگان شما عزبهايند».
ومى فرمايد: «ركعتان يصليهما متزوج أفضل من سبعين ركعة يصليها أعزب(2)؛ دو ركعت نمازى كه شخص متأهل مى خواند بر هفتاد ركعتى كه فرد مجرّد مى خواند فضيلت دارد».
نيز مى فرمايد: «من سعادة المرء أن لاتطمث إبنته في بيته(3)؛ از خوشبختى مرد آن است كه دخترش در خانه او عادت ماهانه نشود». يعنى انسان بايد دخترش را پيش از آن كه عادت ماهانه شود شوهر دهد. عادت ماهانه هم، غالباً، در اوايل بلوغ شروع مى شود.
ب: برداشتن قيد وبندها وموانع ازدواج، وتشويق به ساده برگزار كردن آن به طورى كه هر فردى قادر به ازدواج باشد. مثلا به كم بودن مهريه توصيه كرده است. حديث شريف مى فرمايد: «خير نسائكم أصبحهن وجها، وأقلهن مهراً(4)؛ بهترين زنان شما آنانند كه زيباتر وكم مهريه تر باشند».
همچنين توصيه كرده است كه اگر شخص با ايمانى به خواستگارى رفت حتّى اگر فقير ونادار باشد، جواب ردّ به او ندهند. چون خداى متعال مى فرمايد:
[إِن يَكُونُوا فُقَرَآءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ](5)؛ «اگر فقير باشند خدا از فضل خود آنها را بى نياز مى گرداند».
بعضى از علما جواب ردّ دادن به مؤمنى را كه قادر به تأمين نفقه باشد حرام دانسته اند. مثلا علامه حلّى قدس سره فرموده است: «جواب مثبت دادن به مؤمنى كه قادر به تأمين نفقه باشد واجب است»(6).
ج: اسلام به مرد اجازه داده است كه تا چهار همسر اتّخاذ كند، البته در صورتى كه بتواند بين آنها عدالت را رعايت كند. در قرآن مجيد آمده است:
[فَانكِحُوا مَا طَابَ لَكُم مِّنَ النِّسَآءِ مَثْنَى وَثُلاثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً](7)؛ «پس، هرچه از زنان كه شما را پسند افتد، دو دو، سه سه، چهار چهار، به زنى گيريد. واگر بيم داريد كه به عدالت رفتار نكنيد به يكى اكتفا كنيد...».
شايد مردهايى باشند كه يك زن جوابگوى آنها نباشد؛ پس چرا بايد نيروهاى آنها هدر رود؟! بعضى مردها همسرانشان به بيماريهايى دچار شده اند كه ديگر نمى توانند حامله شوند وبچه دار شوند، يا اصلا نازا هستند، در چنين شرايطى چرا بايد مرد بدون دنباله وفرزند باقى بماند؟ مردهايى هستند كه همسرانشان مسنّ هستند وبچه نمى آورند، ولى خودشان هنوز توانايى بارور سازى دارند(8)؛ چرا بايد نيروهاى آن ها بدون توليد از بين برود؟
اجازه اختيار بيش از يك همسر از بهترين راههاى تكثير جمعيت است. يكى از اروپائيان مى گويد: «مسلمانان از سه امتياز برخوردار هستند كه آنها را نيرومند ساخته واستعمار كردن آنان توسط ما را دشوار كرده است. اين سه امتياز عبارتند از: مترقى بودن عقيده ومكتب، فراوانى مواد خام، وكثرت جمعيت».
بديهى است كه تجويز چند همسرى سهم زيادى در كثرت جمعيت دارد.
يكى از كشورهاى اروپا زمانى كه خواست، براى منافع خود، با يكى از كشورهاى جهان وارد جنگ شود ـ دهها سال پيش از شروع جنگ ـ ازدواج با زنان متعدد را اجازه داد، چون مى دانست كه اين كار موجب افزايش جمعيت مى شود، و با افزايش جمعيت قدرتها وتواناييهايش بيشتر مى شود. اما بعد از پايان جنگ، دوباره به عقب برگشت وازدواج با بيش از يك همسر را ممنوع كرد وبه سنت نادرست قبلى خود بازگشت.
كشورهايى كه چند همسرى را ممنوع مى كنند در واقع از غرب تقليد مى كنند!
د: ترغيب وتشويق فراوان به حفظ سلامت مردم:
اسلام مردم را به هر چيزى كه آنها را به سلامت وبهداشت نزديك گرداند توصيه مى كند، واز هر چيزى كه از سلامت وبهداشت دورشان كند، نهى مى فرمايد. حتى آن ها را از شب نگه داشتن زباله ها در خانه نهى مى كند(9). يا توصيه مى كند كه انسان دو روز در ميان حمام كند(10)، وتوصيه هاى فراوان ديگرى از اين قبيل.
زيرا، وقتى سالم وتندرست بودند بيمارى ومرگ ومير در ميانشان كمتر مى شود، ومرد وزن سالم مى توانند فرزندان بيشترى به دنيا آورند.
هرگاه اين چهار مورد در كشورهاى اسلامى پياده شود، طبيعى است كه جمعيت افزايش يابد؛ اگر دختران وپسران در اوان بلوغ ازدواج كنند وقيد وبندهاى سنگين ودست وپاگير از ازدواج برداشته شود، يك مرد بتواند تا چهار همسر بگيرد، وسلامت مردم هم برقرار باشد، شكى نيست كه يك كشور 25 ميليونى، پس از گذشت بيست سال دو برابر مى شود، وبه همين قياس.
اما گناه اسلام چيست اگر مسلمانان به آن عمل نمى كنند، ودر زندگى خود آن را پياده نمى كنند؟


(*). جامع الاخبار، ص101، ف58 «فى التزويج».
(1). بحارالأنوار، ج100، ص220، ب1، ح19.
(2). من لايحضره الفقيه، ج3، ص384، بابفضل المتزوج على العزب، ح4346.
(3). وسائل الشيعة، ج20، ص61، ب23، ح25036.
(4). مستدرك الوسائل، ج14، ص161، ب5، ح16380.
(5). نور: 32.
(6). تبصرة المتعلمين، ص179، كتاب النكاح، ف 3.
(7). نساء: 3.
(8). چون ـ همان طور كه دانش جديد مى گويد ومعمولا هم همينطور است ـ زن غالباً بعد از چهل سالگى ديگر حامله نمى شود واما مرد آن قدرت را دارد كه تا صد سالگى وبلكه بيشتر بارور كند.
(9). ر.ك: امالى شيخ صدوق، ص423، مجلس 66، ح1.
(10). ر.ك: مكارم الاخلاق، ص424.